İÇİMİZDEKİ ERDEM “GÜZEL AHLAK”

Yazar Safiye ŞAHİN

Cumartesi, 10 Temmuz 2010 06:38

Ahlak; insana yaratılıştan verilen karakter özellikleridir. Bu özellikler kendi isteğimizle fiil ve davranışlarımıza yansır. İnsan ahlakına aile, çevre ve eğitimin olumlu ya da olumsuz katkılarının olduğunu unutmamak gerekir.
İnsan organlarının hareketleri insanın ruhuyla da doğrudan ilgilidir. Bu bakımdan insan ruhuna güzel huylar; aile, çevre, eğitim ve öğretimin etkisiyle iyi alışkanlıklar yerleşirse; organların fiil ve davranışları iyi olur. Buna güzel ahlak denir. İnsan ruhuna kötü huy ve fena alışkanlıklar, yine aile, çevre, eğitim ve öğretimin etkisiyle kötü alışkanlıklar yerleşirse organların fiil ve davranışları da kötü olur, buna da kötü ahlak denir.
Bu sebeple; söz ve davranışlarımızın iyi, ahlakımızın güzel olabilmesi için ruhumuzun kötü huylardan temizlenerek iyi huy ve güzel alışkanlıklarla donatılması gerektiği gibi aile, çevre, eğitim ve öğretimin katkılarının da büyük etkisi unutulmamalıdır. Çünkü insan iyi ve kötü huy sahibi olmaya meyillidir. Bunda aile, çevre, eğitim ve öğretim faktörlerinin rolü büyüktür. Bu itibarla insanın ailesi, çevresi, eğitim ve öğretimi de iyi yönde seçkin olmalıdır. İnsan ailesini seçme şansına sahip olmamakla birlikte belli bir yaştan sonra çevre, eğitim ve öğretimle ilgili seçimini iyi ve kötü yönde yapması kendi isteğine bağlıdır.
İnsan hayatında çoğu zaman akıl, duygu, tutku ve heyecanlar hakim durumdadır. Bu nedenle Allah u Teala insanların sosyal yaşantılarında ölçüyü kaçırmamaları için peygamberler ve kitaplar göndermiştir. Adaletin, eşitliğin, hürriyetin, kişilik haklarının prensiplerini son dinin kitabı Kur’an-ı Kerimle beyan etmiş ve insanların bu ilkelere uymasını da istemiştir. Kur’an’ın yaşayan canlı örneği olarak peygambere tabi olunmasını emretmiştir.(33/21) Konuyla ilgili olarak Hz. Aişe validemize sorulan bir soruya verdiği cevap çok anlamlıdır. Peygamberimizin ahlakından soranlara o “Siz hiç Kur’an okumuyor musunuz?” sorusunu yönelttikten sonra “onun ahlakı Kur’an idi.” şeklinde cevaplandırmıştır. Bu bizim için; Kur’an okuyan ve Kur’ân da ki ilke ve prensiplerle fiil ve davranışlarına yön verenlerin en güzel ahlaka erişeceği anlamına gelmelidir.
Peygamberimiz(s) bir rivayetteki hadislerinde “İslam güzel ahlaktır.” buyurmakla; İslam’ı din olarak seçen insanların İslam’ın ibadetle ilgili prensiplerini yerine getirmeleri, emir ve yasaklarına uymaları halinde en güzel ahlaka sahip olacaklarını beyan etmektedir. Bunun yanında bir hadisiyle de güzel ahlakı iman ile değerlendirirken şöyle buyurmuştur: “İmanı kamil olan kimseler en güzel ahlaklılardır.” ve böyle müminler için “Sizin bana en sevimliniz ve kıyamet gününde bana en yakınınız, ahlakı en güzel olanınızdır.” müjdesini vermiştir.

Güzel ahlaka sahip olmanın sırrını peygamberimiz kendisine sorulan bir soruya verdiği cevapla bize öğretiyor: “İyilik nedir? sorusunu şöyle cevaplandırır: “Kalbine müracaat et, birr ü ihsan; kalbin ve nefsin mutmain olduğu (yatıştığı) şeydir. Günah ise, nefsin tereddüt ettiği ve şüphe ettiğin şeylerdir. (Yani kalbini rahatsız eden ve insanların görmesini istemediğin şeydir.) isterlerse insanlar, bunların cevazına dair sana fetva versinler, isterlerse vermesinler.” Öyleyse “Sana şüphe veren şeyi bırak da şüphe vermeyen şeye bak” Çünkü “Sizin en hayırlılarınız ahlakça en güzel olanlarınızdır.”
Peygamberimizi (s) örnek ahlakından dolayı Allah (c.c) ona salat ve selam ederek (bkz.33/56) ümmetinin de onu örnek edinmesini ister. Kur’an-ı Kerim’de Allah (c.c) şöyle buyurur: “Ey inananlar! Andolsun ki, sizin için, Allah’a ve ahiret gününe kavuşmayı umanlar ve Allah’ı çok anan kimseler için Rasulullah en güzel örnektir.”(33/21) Peygamberi örnek edinmeyi iman ile eşdeğer olarak sunan Allah’ın bu emrine isyan edercesine başka örnekler edinenler nefis muhasebesi yapmalıdır.
Ahlakın temelini utanma duygusuna bağlayan peygamberimiz (s) “Haya(yani utanmak) imandandır.” buyururken utanma duygusundan yoksun insanlardan her kötülük beklenebileceğini ise şu hadisi ile beyan eder: “Utanmadıktan sonra istediğini yap” bu ifade hem topluma hem de fertlere büyük bir ikaz ve uyarıdır. Bunun içindir ki “Ya iyiliği emreder, kötülükten men edersiniz yahut Allah Teala size azap gönderir, sonra Allah’a yalvarırsınız lakin duanız kabul edilmez.”
Bu durumda müslümanlar ahlaklarını güzelleştirmek için ellerinden gelen her iyiliği, güzelliği hayatına yansıtacak ve kötüler ile kötülüklerine engel olmaya çalışacaktır.rabbim bizleri de güzel ahlaklı kullarından eylesin … AMİN